Polaków portret własny, czyli spiszmy się sami

Do wtorku samodzielnie internetowe ankiety wypełniło już ok. 600 tys. Polaków. - Samospis jest nowością, warto więc spróbować. Nie jest to zadanie skomplikowane, a na pewno powinny z niego skorzystać osoby, które pracują do późna i nie mogą umówić się z rachmistrzem. System działa całą dobę - zachęca Sylwia Bagińska, dyrektor wydziału spraw obywatelskich gorzowskiego magistratu, pełniąca też funkcję zastępcy gminnego komisarza spisowego (czyli prezydenta Tadeusza Jędrzejczaka).

Tylko dwie minuty

Sprawdziliśmy. Najpierw z obawą wpisaliśmy nasze dane (PESEL i NIP), by dowiedzieć się, czy czeka nas krótki czy długi zestaw pytań. Szczęśliwcy, których GUS wytypował do badania pełnego, muszą zmierzyć się z 16 zagadnieniami. Z kolei badanie reprezentacyjne obejmuje ponad 100 pytań. My trafiliśmy na zestaw krótszy, dla zmyłki pewne zwany „pełnym". Wypełnienie formularza zajęło nam dwie minuty! Badanie pełne obejmuje adres, stan cywilny, kraj urodzenia, obywatelstwo i narodowość. Okazuje się, że w przypadku mieszkańców tego samego lokalu GUS nie różnicuje wersji - tak więc albo wszyscy badani są reprezentacyjnie, albo krótko.

Od pierwszego zalogowania mamy 14 dni, by wypełnić formularze. Po tym czasie ważność hasła wygasa. Samospis jest możliwy do 16 czerwca. Jeśli do tego czasu nasze dane nie trafią do GUS (nie wpiszemy ich sami czy też nie zrobi tego rachmistrz), przez dwa ostatnie tygodnie czerwca możemy spodziewać wizyty ankietera lub badania telefonicznego.

Ruszają 8 kwietnia

W Gorzowie od piątku do domów zapuka 60 rachmistrzów. Po raz pierwszy nie będą oni nosili ankiet papierowych, tylko urządzenie zwane hand-held. – To takie skrzyżowanie telefonu komórkowego, komputera i nawigacji GPS – tłumaczy Sylwia Bagińska. Nawigacja przydaje się m.in. do lokalizowania rachmistrza – to na wypadek, gdyby komuś przyszło do głowy wypełniać ankiety bez odwiedzenia badanej osoby.

Urządzenia zaczną działać dopiero 8 kwietnia, więc do tego czasu żaden z rachmistrzów nie ma potrzeby pukać do naszych drzwi. - Rachmistrz musi mieć ze sobą legitymację ze zdjęciem, imieniem i nazwiskiem, pieczęcią Urzędu Statystycznego w Zielonej Górze. Mamy prawo domagać się, aby oprócz legitymacji spisowej okazał też dowód osobisty – podkreśla dyrektor Bagińska. Rachmistrz musi być sam (zbiera dane osobowe, podpisał oświadczenie o zachowaniu tajemnicy statystycznej), ma jednak prawo zwrócić się o pomoc do policji lub straży miejskiej.

Ankieterzy powinni pojawiać się w domach do 20.00. - Wpuszczenie rachmistrza jest naszym obowiązkiem, w przeciwnym razie narażamy się na grzywnę. Rozumiem, że czasy są niepewne i osoby samotne mogą mieć obawy, by otworzyć drzwi obcemu. Proponuję wtedy umówić się z rachmistrzem na inny termin, kiedy ktoś jeszcze będzie w mieszkaniu – mówi Sylwia Bagińska.

Dane tylko statystyczne

Zbierane dane nie są zapisywane w urządzeniu spisowym, ale po zakończeniu ankiety natychmiast trafiają do GUS. Stąd też nie ma niebezpieczeństwa, że rachmistrz będzie dysponował naszymi „zeznaniami". Nie powinniśmy się też bać, że GUS dowie się o konkretnych osobach zbyt wielu rzeczy – do badań posłużą tylko te dane, które nie pozwalają nas zidentyfikować. Tak więc dane osobowe służą jedynie rejestracji ankietowanego i nie są później łączone z pozostałymi odpowiedziami.
Poprzedni narodowy spis powszechny był w 2002 r.

jak spisać się samemu?

1. wchodzimy na stronę www.spis.gov.pl
2. aby uzyskać hasło, wypełniamy formularz identyfikacyjny
3. aby się zalogować, wpisujemy PESEL i hasło
4. program prowadzi nas krok po kroku i nie pozwala na pozostawienie wolnych miejsc
5. wylogowujemy się, a dane trafiają do GUS