Historia zapisana na kamieniu cz.1 - cmentarze

Ale aby opowiedzieć o cmentarzach w naszym regionie wpierw przedstawię zarys historii ich tworzenia.

Kultura pochówku jest stara jak historia istnienia człowieka na Ziemi. Jednak rola urosła w czasach wysokorozwiniętego kultu religii – starożytności – i nie malała do średniowiecza, w którym człowiek duchowość stawiał ponad wszystko. Wtedy to charakterystyczne dla chrześcijaństwa było chowanie zmarłych przy świątyniach lub w ich kryptach. Tak też bywało z gorzowska katedrą, przy której chowano burmistrzów. W końcu brak miejsca i restrykcje sanitarne zdecydowały o wyparciu cmentarzy na obrzeża miasta. Pod koniec XVIII wieku taka lokacja cmentarzy stała się normą.

W zależności od zamożności zmarłego i jego rodziny nagrobki miały formę od prostych drewnianych krzyży z malowanymi lub rzeźbionymi napisami do najokazalszych mauzoleów. W pierwszym przypadku liczyła się treść a w drugiej forma. Wkrótce nawet w bogatych grobowcach zaczęto stosować bogate epitafia a ozdoby już nie miały takiego znaczenia. Oczywiście dalej były w powszechnym używaniu, ale bardziej jako rama otaczająca płytę wypełnioną tekstem i symbolami. Właśnie treść na grobie stała się ważnym nośnikiem informacji o zmarłym – czym się trudził i jaką rolę pełnił w rodzinie. W XIX wieku utarły się zasady zamieszczania treści przez rodzinę na nagrobkach:
- treść napisów jest rzetelną pochwałą cnót zmarłego
- treść głosi maksymę zbawienną
- najważniejsze szczegóły z życiorysu.
I tak można odczytać kto spoczywa w Bogu, kto używa niebieskiej radości, kto sercu zawsze bliski… Że są to: kochana żona, dobra matka, szlachetny mąż, troskliwy ojciec, matka jedynego dziecka, dobra siostra…

Przykładów starych, często zapomnianych cmentarzy z historią ludzi, jest w województwie lubuskim wiele. Jednak niewielu ludzi je odwiedza. A przecież o poziomie cywilizacyjnym świadczy jakość ochrony dziedzictwa duchowego, historycznego i artystycznego. Należy zatem pamiętać, że coś co czyni cmentarz wyjątkowym obiektem zabytkowym jest ludzka cecha poszanowania grobów.