Gorzowskie parki. Park im. Mikołaja Kopernika (zdjęcia)

Sama brałam udział w jego powstawaniu i w dodatku w tzw. czynie społecznym. Ze zdumieniem odnalazłam więc ostatnio w ciemnym kąciku zapomniany nagrobek. Myślałam, że nie ma tu już żadnego „nieoficjalnego” śladu dawnej nekropolii.

Naturalną koleją rzeczy jest, że w zetknięciu z siłą Matki Natury stoimy na z góry przegranej pozycji. Stare cmentarze wchłania przyroda – i to też jest naturalna kolej rzeczy. Tam, gdzie przed wielu laty zaniechano pochówków, tylko niezwykła wola żyjących, dążących do utrzymania nekropolii, może dawać jej nikłe szanse przetrwania. Najgorzej „mają się” te, które pozostają na ziemiach opuszczonych przez dawnych mieszkańców. Taki sam los jest udziałem naszych miejsc ostatniego spoczynku pozostawionych na Kresach, jak i starych, poniemieckich cmentarzy na Ziemi Lubuskiej. Gdy mija 40 lat od ostatniego pochówku, można zrównać je z ziemią. I często tak właśnie się dzieje. Cmentarzy cywilnych dotyczą wewnętrzne przepisy każdego kraju. W Polsce – jeżeli istnieją szczególne przesłanki (tzw. „szczególne cele publiczne”) – nekropolia może być zlikwidowana wcześniej. Jakie były przesłanki do likwidacji gorzowskiego cmentarza ewangelickiego przy ul.Walczaka przed upływem owych ustawowych 40 lat? Prozaiczne.

Zdewastowany teren i częste libacje urządzane pośród splądrowanych grobowców przez tzw.magrines społeczny nie przynosiły miastu chluby. Pracownicy Stilonu, skracający sobie drogę do zakładu przejściem przez zarośnięte alejki, po prostu bali się tędy chodzić, a kiedy w latach 70-tych, po otwarciu granicy z NRD zaczęli pojawiać się w Gorzowie sąsiedzi zza Odry…to resztę można już sobie dośpiewać.

Dzisiaj dawny cmentarz ewangelicki jest znanym miejscem rekreacji. Ma imponującą (i działającą) fontannę, fajne place zabaw, miasteczko rowerowe, nową kładkę i…wiewiórki. Starodrzew i cieniste alejki przynoszą - zwłaszcza w upały - ulgę zdrożonym mieszkańcom. Można tu przysiąść z książką na jednej z licznych ławeczek, można też pogrążyć się w zadumie spacerując zielonym tunelem lub po prostu przytulić na chwilę czoło do kory mijanego drzewa. Takie miejsca są potrzebne, ale nie powinno się zapominać o przeszłości własnego miasta. Dlatego cieszy mnie, że jakiś czas temu ustawiono wreszcie w Parku tablicę, informującą o jego dawniejszym przeznaczeniu, że utworzono mikroskopijne wprawdzie, ale jednak lapidarium i przeniesiono odnalezione podczas budowy drogi doczesne szczątki dawnych mieszkańców do ossarium na Cmentarzu Komunalnym. Mamy teraz piękny park z bogatą historią.