Gawędy o miejscach bliższych i dalszych - wyprawa w daleką przeszłość

Będzie to wyprawa do czasów, kiedy o budowie egipskich piramid nikt jeszcze nie myślał. Do czasów, kiedy na świecie królowały budowle megalityczne.

Co to są megality? W dużym uproszczeniu to monumentalne konstrukcje, powstałe przez ułożenie na sobie różnej wielkości głazów, które trzymają się bez użycia jakiejkolwiek zaprawy. Powstawały w okresie neolitu i pełniły zazwyczaj funkcję grobowca lub świątyni.

Na świecie zachowało się ich dość sporo. Mamy je także Polsce, całkiem niedaleko Gorzowa.

Prawdziwym archeologicznym zagłębiem jest Ziemia Pyrzycka. W pobliżu wsi Krępcewo i Pomietów znajduje się coś, co niewtajemniczonemu może wydawać się zbiorowiskiem wyrzuconych z pola kamieni. Tutejsi mawiają o nich „łoża olbrzymów". Są to smętne pozostałości neolitycznych cmentarzysk.

Jeszcze w XIX wieku była ich co najmniej setka - trapezowatych, długich, zbudowanych z narzutowych głazów i kamieni, megalitycznych grobów... Większość z nas wyobraża sobie taki grobowiec jako kurhan (ziemny kopiec) lub dolmen (ustawione pionowo stele z nałożonym na nie „dachem" kamiennym). Pomietowsko-krępcewskie megality budowano inaczej. Były to niezwykle długie (70 m), o przynajmniej dziesięciometrowej podstawie i kilkumetrowej wysokości ziemne nasypy, obłożone dodatkowo wieńcem z kamieni. Do dziś zachowały się jedynie różnej wielkości głazy ułożone w charakterystycznym porządku – największe stawiano u podstawy. Z pewnością chroniły mogiły przed rozmyciem, nie uchroniły jednak przed człowiekiem współczesnym. Część kamieni zniszczono, część wywieziono, ale ogólny zarys budowli jest nadal czytelny.

O wiele wyraźniej widać te konstrukcje w pobliżu Izbicy Kujawskiej. W Wietrzychowicach urządzono skansen, w którym zrekonstruowano tamtejsze „kujawskie piramidy". Robią wrażenie. Prawdziwą wielkość grobowców można obserwować z wieżyczki, którą specjalnie w tym celu postawiono. Ich długość dochodzi do 100-150 m, a wysokość do 3m. Budowniczymi były ludy kultury pucharów lejkowatych. Nazwano ich tak ponieważ  zostawili po sobie gliniane naczynia o charakterystycznie wydłużonym kształcie.

Nasze megality są starsze od egipskich piramid o tysiąclecie. I nie są to jedyne fascynujące budowle sprzed wieków, jakie można oglądać w Polsce. Znanych jest co najmniej kilka obszarów, na których występują tzw.kamienne kręgi, ale to już temat na inną gawędę.